| واژه | فونتيک | وضعیت دستوری | معنی و توضیح |
ِ اسا |
esâ |
اِش. |
اكنون، الآن |
پاویدن |
pâvidan |
فع. |
برخاستن- بلند شدن |
آهان گري- |
âhân gari |
اِ. |
آهن گري |
آرمه |
ârme |
اِ. |
هوس (زن باردار) |
آزار
|
âzâr |
اِمع. |
- مرض، بيمار |
آزِه رِه نگ
|
azereng |
اِ. |
- آروغ |
آسمون جُل |
âsemun jol |
صليا. |
- لات، آسمان جل |
آسه ر |
âser |
اِآ. |
- آستر |
سه کلی |
so koli |
اِ. |
مشت آّهسته به پهلو |
آسون |
âsun |
ص. |
آسان |
آسیوده- آسایشت |
âsöde |
ص. |
آسوده- آسایش |
آسيو |
âsiv |
صنسبي. |
آسيب، گزند |
آسيو كِردن |
âsio |
اِآ. |
آسياب كردن |
آشوو |
âšuw |
اِ. |
آشوب، فتنه |
آگا |
âgâ |
ص. |
متوجه-آگاه |
سق (سغ) |
saq |
اِ. |
بخش بالایی دهان،سغ درست است و سقف نادرست |
آمه |
âme |
اِ. |
عمه |
آمو |
âmu |
اِ. |
عمو |
اَمخته |
âmox te |
ص. |
آموخته، عادت كرده |
آهان- |
âhân |
اِ. |
آهن |
آواد |
âvâd |
ص. |
آباد |
آوادي |
âvâdi |
اِ. |
آبادی، روستا |
آواره- |
âvâre |
ص. |
سرگردان |
آوري- |
âvrü |
اِمع. |
آبرو، شرف |
آرمون (آرمونه تو دلم بی) |
ârmun |
اِ. |
آرمان - آرزو)آرزو در دلم بود) |
آسیده |
âsÿde |
ص. |
آسوده |
آسایشت |
âsâyešt |
اِ. |
آسایش |
آیه وایه |
âye vâye |
ص. |
آواره |
آزرنگ |
âzereng |
اِ. |
آروغ |
آیند و روند |
âyand o ravand |
قیـ. |
گاه گاهی، هر از گاهی |
آردِسَن)آردن) |
ârdan |
اِ. |
اردستن- آسیاب کردن |
آزار |
âzâr |
ص. |
بیماری- زیان |
آسیو بون |
âsiabân |
اِفا. |
آسیابان |
آسمون جل |
âsmun jol |
ص. |
بی چیز، تهی دست |
درواچهک |
darvâçak |
اِآ. |
دریچه |
دو بستن |
dow bassan |
فع. |
گرو بستن- شرط بستن |
سازشت- |
sâzešt |
قیـ. |
مدارا، سازش |
روگردونی |
rögarduni |
اِفع. |
رویگردانی، سرپیچی |
اَفزار |
afzar |
اِ. |
ابزار، اسباب |
اِسا |
esa |
قیـ. |
اکنون |
اَخیه |
axieh |
اِآ. |
میخ آخور |
اَرغه |
arghe |
ص. |
زرنگ |
اخيه
|
Axieh |
اِ. |
ميخ آخور، آخيه
|
اَرده سه ن
|
Ardesan |
فع. |
- آسياب كردن |
اَرغِه
|
Arghe |
صنسبي. |
زرنگ |
آريس |
ârüs |
اِ. |
- عروس |
اَس سُم
|
Assom |
اِآ. |
- كفگير |
اَس سه
|
Asse |
اِ. |
- هسته، استخوان |
اسپردَن
|
Espordan |
فع. |
- سپردن |
اُسپُلاِسپه ردن- سپردن
|
Ospol |
اِ. |
- طحال
|
اِسپه سَه ن
|
aspe san |
فع. |
- افسار گسستن
|
اسپيد
|
Espid |
ص. |
- سفيد |
اسپيدو-اسپيو |
Espido -Espio |
اِ. |
- سفيداب
|
الشتی |
agešti |
اِمص. |
عوضی |
گتره گو |
gotore gu |
صفا. |
درشت گو |
انگوشته! |
angušte |
ضم. |
متوجه هستی |
کی ننده، کی ننده پس چاله |
künande ye pase çâle |
صفا. |
شاخه زیادی ساقه درخت و یا مزاحم خانه |
اِسِه يَه ن |
eseian |
فع. |
گرفتن، ستاندن |
اشتو كردن |
oštow |
فع. |
شتاب كردن |
اشكاف |
eškaf |
اِ. |
شكاف |
اشكال |
eškâl |
اِ. |
صيد- شکار |
اِشكُن دَن- اِشَكَه سَه ن |
Eškas san |
فع. |
- شكستن |
اشمُردَن |
ešmordan |
فع. |
شمردن |
اِشَه سَه ن |
eša san |
فع. |
نشستن |
اشکافتن |
eškaftan |
فع. |
شکافتن |
اشکه سِن |
eška san |
فع. |
شکسته شدن |
اُفتاده |
oftâde |
ص. |
فروتن |
اَفتو |
aftow |
اِخ. |
آفتاب |
اَفتو وه |
aftow he |
اِ. |
آفتابه |
آفتويي |
aftow iy |
کن. |
پديدار، ظاهر |
اوزار |
owzâr |
اِ. |
اَفزار، اسباب |
اِفليج |
eflij |
صنسبي. |
فلج |
کدوم وابی |
kadom va bi |
فع. |
به من خورد |
فیل |
fail |
اِ. |
فریب |
فیلو |
failu |
صفا. |
فریب کار |
اوشه |
owše |
اِ. |
حیات خانه |
الشت کردن |
alešt kerdan |
فع. |
معاوضه کردن |
اَلِه كووزِك |
ale kow zak |
ص. |
آويزان، معلق |
اُلولَك |
olo lak |
اِآ. |
لولو سر خرمن |
اُمرو |
om ru |
اِ. |
امروز |
اَندي |
andö |
اِ. |
اندود |
انگاره |
angâ re |
اِ. |
اندازه |
اَنگوشته |
angu šte |
قیـ. |
متوجه اي |
انگوشته خو کو |
angu šte xo ko |
فع. |
آگاه باش- متوجه خودت باش |
اَه سُم- |
asom |
اِآ. |
كفگير |
آووَكي- |
owa ak |
ص. |
آبكي |
او پز |
Ow paz |
ص. |
آب پز |
اوزوندن |
ow zun dan |
فع. |
آویزان کردن |
اوسَن- |
ow san |
ص. |
آبستن |
اون گه- |
un gah |
قیـ. |
آنگاه- سپس |
اوور |
owr |
اِ. |
ابر |
اووسار- |
ow sâr |
اِآ. |
افسار |
آووَكي- |
owa ki |
ص. |
آبكي، مايع |
اووِه بيدن- |
owe bidan |
فع. |
آب شدن |
ايله شته ن- |
ay leštan |
فع. |
گذاشتن- اجازه دادن |
اسا |
esâ |
قیـ. |
اکنون - حالا |
اولدوروم بولدوروم |
ordolom bordolom |
اِ. |
درهم گویی ناآشنا(زبان)برگرفته شده از ترکی |
اُسِه غون |
ose qun |
اِ. |
استخوان |
اسپ |
asp |
اِ. |
اسب |
اُشتُلُم کردن |
oštolom |
فع. |
چیزی را به زور گرفتن |
اوو شُم |
owšom |
اِ. |
آویشن |
گُرَنگ |
gorang |
ص. |
صدای توپ و یا انفجار |
انگیر |
angür |
اِ. |
انگور |
اندی |
andü |
اِ. |
اندود |
انده (اندهی بر) |
ande |
ص. |
اندازه(اندازه تن) |
اَنَک کردن |
anak kerdan |
فع. |
مسخره کردن |
گِمبِل |
gembel |
ص. |
کوتاه |
اَوزار |
owzâr |
اِمف. |
ابزار، اسباب وسیله، |
کیش |
kiš |
اِ. |
خط یاشیار |
بوکژ |
boukehz |
|
بوی موی سوخته یا بوی چربی سوخته |
واپوتن |
vâpowtan |
فع. |
گردآوری (از زمین) |
نهادن |
nehâdan |
فع. |
گذاردن- کردن |
واشوندَن |
vâšondan |
فع. |
نشاندن(گیاه،درخت) برپا کردن |
بهره (بهر) |
Bahre |
اِ. |
سهم،قسمت |
باده ره- |
Bade rah |
ص. |
هواي بادي |
بار بنه |
bâr bone |
اِ. |
بار |
بُنه(بنه گرفتن)-(بُنی گل، بنی درخت) |
bone |
ضم. |
بهانه، واحد شمارش گیاه |
بار كِه ردَن- |
bâr kerdan |
فع. |
كوچ كردن، بار کردن بار |
باز خواس- |
bâz xâs |
اِفع. |
بازخواست،محاکمه، پرس و جو |
وای ساین(وای سادن) |
Vây Sâdan )Vây Sâyan) |
فع. |
یستادن- منتظر ماندن |
بیساری |
Bisâri |
ضم. |
دیگری |
بَر |
bar |
اِ. |
تن- ثمر |
بهر, بهره (بهر کردن) |
bahre kerdan |
فع. |
پاره، سهم، قسمت (قسمت کردن) |
به تهفووتَن |
be tafow tan |
قیـ. |
با تفاوت به آنکه |
باس |
bâs |
قیـ. |
بايست |
بال باله ك كردن |
bâl bâl kerdan |
فع. |
بال بال |
بالا داري کردن |
bâlâ dâri kerdan |
فع. |
هواداری کردن، طرفداری کردن |
بالا |
bâlâ |
صنسبي. |
قَد |
بالَك |
bâlak |
اِمک. |
طاقچه، رَف |
بالنده |
bâlande |
اِ. |
پرنده |
بالو كوتاه |
bâlo kutah |
ص. |
قد كوتا |
باليون |
bâliun |
اِ. |
هواپيما |
باهاس بَه نو |
bâhâs bahnu |
اِ. |
مسؤل، صاحب، پاسخگو |
باهاس چه کِردَنی- چه باهاسُم کِردنی |
bâhâs çe kerdani |
صت. |
چاره سازی- چه چارهای بکنم |
باو- |
bâv |
ص. |
باب، مد |
بِچه- |
baçe |
اِش. |
فرزند |
بچه گونه |
baçegune |
صنسبي. |
بچه گانه- پسرانه |
بُر گرفتن |
bor gereftan |
فع. |
گُرگرفتن، شعله ور شدن |
بَركِرده ن- |
bar kerdan |
فع. |
پوشيدن- به یاد سپردن |
بُرم- |
borm |
اِ. |
ابرو |
بَرم- |
barm |
اِ. |
بركه |
بِسه ن- |
besan |
فع. |
انداختن |
بگو مگو- |
begu magu |
حامص. |
جر و بحث، جدل، گفتگوی داغ |
بلادِ بیدَن- |
balâde bidan |
فع. |
دانستن، دریافتن |
بَلگه |
Balgeh |
اِآ. |
برگه |
بُن چاخ |
Bonçâq |
اِآ. |
قباله، سند |
بُنِه |
boneh |
اِ. |
بهانه، نهال |
بَه چ |
Baç |
اِ. |
نوزاد زنبور عسل |
به چه دونك(به چه دون) |
Beçe dunak |
اِآ. |
زهدان |
به چه |
Baçeh |
اِ. |
فرزند، پسر |
بَد گمون |
Bad gemun |
ص. |
بد گمان، مظنون |
به درد خار |
Be darde xâr |
ص. |
مفيد، مناسب |
به درد مخار |
Be dard maxâr |
صليا. |
به درد نخور، نا کارآ، نا مناسب |
بِه دِس |
Bedes |
اِ. |
وجب، یگان اندازه گیری با دست |
بَه ر گِرفتن |
Bar gereftan |
فع. |
طرفداري كردن،سمت و سوی کسی را گرفتن |
بَلگ |
Balg |
اِآ. |
برگ (برگ درخت ، برگ کاغذ) |
به رابَه ر |
Barâbar |
ص. |
مساوي |
بَه رد |
Bard |
اِ. |
سنگ |
به رزه- اوو گير |
Bar zeh |
اِ. |
آبگير- استخر |
به رف بَه لو- برف آب کوچه |
Barf bah lu |
اِ. |
برف آب کوچه |
بُه رگو (ش) |
Borgu |
ص. |
بند آمدن باران |
بُه رم |
Borm |
اِ. |
ابرو |
به س |
Bas |
ص. |
كافي، بسنده بودن |
به سه |
Baseh |
ص. |
كافي ست |
بَ س سِه |
Bas seh |
ص. |
بسته، مسدود |
به شت |
Bešt |
اِ. |
باران |
بَه لادچين |
Balâd çin |
اِ. |
بلد چي، راه نما |
بَه لِشت |
Balešt |
اِآ. |
بالش |
بَه لِه |
Bah leh |
کن. |
بلكه، شايد |
بَه هام |
Bahâm |
اِ. |
بادام |
بو په ليز (په ريز) |
Bu peliz |
ص. |
بوي پشم سوخته |
بو كِژ |
Bu kej |
ص. |
بوي مو سوخته، بوی چربی سوخته |
بو گه ردونه |
Bu garduneh |
اِآ. |
بام گردان- بام غلتان |
بور |
Bur |
ص. |
زرد مايل به نارنجي كم رنگ |
بورَكي |
Buraki |
ص. |
گرسنگي نزديك به مرگ |
بون |
Bun |
اِ. |
بام |
بونگ |
Bong |
اِ. |
- بانگ، صدا، اذان |
بي پا |
Bi pâ |
ص. |
بي پايه، بي اساس |
بي گمون |
Bi gemun |
قیـ. |
بي گمان |
بيزار |
Bizâr |
قیـ. |
متنفر |
بَر (کردن |
Bar kerdan |
فع. |
حفظ کردن، پوشیدن (پوشاک |
نه پِه |
na peh |
قیـ. |
پس |
وَرته لِن گِهسَن |
var te len ge san |
فع. |
به بالاپریدن |
همپُشتی |
hapošti |
اِفع. |
همبستگی، اتحاد |
پوزار |
pouzar |
اِ. |
پاپوش، کفش |
پهرزین |
parzin |
اِ. |
حصار از شاخههای درخت |
پهرداخ(بهرداخ) |
pardâx |
اِ. |
جام (شراب) |
پهل وردگار |
palvardegâr |
اِخ. |
پروردگار |
په ره(تاق پهره- تک و جدا) |
pa rah |
صفا. |
جدا (از گله) |
پِشک دایَن |
pešk dâyan |
فع. |
پراکنده کردن، پراکندن |
په لشت |
pelašt |
ص. |
ناپاکیزه |
پَره وابیدن |
parah vâbidan |
فع. |
جدا شدن و پراکنده شدن(از گله) |
پرخاشت |
parxâšt |
قیـ. |
پرخاش |
پریشه (- ماه) |
periše |
صنسبي. |
بخش - قسمت |
پاته خت |
pâtaxt |
اِمک. |
پايتخت |
پاداري |
pâdâri |
قیـ. |
پايداري- ايستادگي |
پاپوش |
pâpuš |
قیـ. |
پاپوش،پرونده ناروا، دسیسه |
پاكار |
pâkâr |
صشغ. |
كارگزار |
پاكو |
pâku |
قیـ. |
پايكوب |
پالاشت |
pâlâšt |
اِآ. |
آبكش (...برنج)، ریس کِش |
پامال
|
pâmâl |
قیـ. |
- پايمال،پامال كِردَن- لگد كردن، پايمال كردن
|
پانِه |
pâne |
قیـ. |
پارسال |
پیرانه(پیرارنه)- |
pirâne |
قیـ. |
پیرار سال |
پیش پیرارنه |
piš pirârne |
قیـ. |
سه سال پیش |
پرینه |
perine |
قیـ. |
پریروز |
پیش پرینه |
pišperine |
قیـ. |
پیش پریروز |
پاويدهن |
pâvidan |
فع. |
برخاستن |
پايه ز |
pâiz |
اِخ. |
پاييز |
پهلَشت |
|
ص. |
کثیف، آلوده |
پِچ پِه چَه ك |
peç peçak |
قیـ. |
سخن آهسته, نجوا، زمزمه |
پَر چَه ل |
parçal |
ص. |
آلوده کار |
پَرخاشت |
parxâšt |
قیـ. |
پرخاش |
پُرسه |
porse |
اِمع. |
به همدردی شرکت در مراسم درگذشت |
پس بِه سَن |
pas bessan |
فع. |
عقب انداختن |
پشکِه وَه سَهن (پشکه شه وسه ر مو) |
peškeš vasse rü mu |
فع. |
پیله کردن( به من) |
پشك دايَن |
pešk dâyan |
فع. |
پخش كردن |
پشکُندن |
peškondan |
فع. |
پخش کردن |
پُف - باد |
pof |
قیـ. |
ورم |
پُك |
pok |
فع. |
پتك، دم زدن به قلیان و یا سیگار |
پِل لِه، سهرگه |
pel leh |
اِآ. |
مقام، پله، پلهکان |
پَه تي (نون پتی، دس پتی، پای پتی) |
pati |
ص. |
بدون هيچ، خالی(نان خالی، دست خالی، پای برهنه) |
په رچِه ل- په له شت، نهپاک |
parçal/ palešt/ napâk
|
ص. |
ناپاک، آلوده کار |
پِه ره سَه ن |
pere san |
فع. |
پریدن |
پُه س |
pos |
اِ. |
پسر |
پچیزک(پی چزک) |
pičezak |
اِ. |
پی سرخ کرده چربی گرفته شده |
په س په سه ك |
pas pasak |
قیـ. |
پس پس |
پَه سون، گُلون |
pesson, golun |
اِ. |
پستان |
په شاردن |
pešârdan |
فع. |
فشردن |
په شوني |
pišâni |
اِ. |
پيشاني |
په شوني نوشت |
pešuni nevešt |
صنسبي. |
سرنوشت |
پَه ك و پوز |
pak o puz |
اِ. |
دهان،لب و لوچه |
پَه نَه |
pa nah |
قیـ. |
پناه، ماوا |
پِی |
pay |
قیـ. |
جای پا، عصب |
پوتَه ن |
powtan |
فع. |
پختن |
پوز |
puz |
اِ. |
دماغه، دهان حيوان |
پووره |
pureh |
اِ. |
رنده شده چیزی(سیب) |
پوو رَه |
powrah |
اِ. |
گذار، راه و آمد وشد |
پوس كَنده |
pus kande |
قیـ. |
روشن، شفاف، صریح |
پوف كرده |
pof kerde |
اِ. |
باد كرده، ورم كرده |
پیک |
pÿk |
ص. |
پوک، بی مغز |
پیرمه ک |
pÿrmak |
ص. |
قارچ زده، فاسد شده |
پي سه ر |
pay sar |
قیـ. |
پشت سر، بعد، پس از |
پي لتا |
pÿltâ |
اِآ. |
فتيله |
پي لِه |
payle |
اِآ. |
پياله، جام |
پيرانه |
pirâne |
اِ. |
پيرارسال |
پيش پيرانه |
pišpirâneh |
اِ. |
پيش پيرارسال |
پيو سِه سَن |
püsesan |
فع. |
پوسيدن |
پُدیونَک |
podünak |
اِ. |
پونه |
پیرمَک (پیرمک زهیَن) |
pyrmak |
اِ. |
کپک (کپک زدن) |
پرسوک |
persök |
اِ. |
پرستو، چلچله |
پیسر |
pey-sar |
قیـ. |
دنبال |
تاق پَره |
tâq parah |
ص. |
پراکنده |
تورو |
toru |
صليا. |
ترسو- بسیار منفی ست |
تَ مَه شُیر |
tamašÿr |
ص. |
بیمارگونه |
تی چهش کردن |
ti ćeš kerdan |
فع. |
چشم دیدار داشتن |
جِنگ(افتو جنگ، رفیق جنگ، جنگ توسون) |
(jeng aftow jeng, jenge towsun, rafiqe jeng ) |
ص. |
درست و میان |
جرمنجر |
jar manjar |
اِ. |
ستیزه و بگو مگو |
جر دایَن |
jer dăyan |
فع. |
دراندن، پاره کردن |
جِروندَن |
jerondan |
فع. |
پاره کردن |
جِزوندن، جز دایَن |
jezondan |
فع. |
سرخ کردن با آتش(چربی) |
جزجزَک (جز جگر) |
jez jezak |
اِفع. |
سوختن چربی روی آتش( سوختن جگر- نفرین) |
جلَب |
jalab |
ص. |
نابکار، بدکردار |
جُلُمبُر |
jolombor |
ص. |
آدم نابکار، کلاه بردار |
ِجلف |
jelf |
ص. |
سبک (سبک کردار) |
جم خاردن(جنب) |
jom)jonb) |
اِفع. |
تکان خوردن، جنبش |
جمبندن(حنبندن) |
jonbondan)jombondan) |
فع. |
تکان دادن، به لرزه درآوردن |
جَنبه |
janbe |
ص. |
شایستگی، گنجایش |
جنیوه |
janivah |
اِفع. |
جریمه |
جوغَن |
juqan |
اِآ. |
هاون |
جا(جاگه) |
jâ |
اِمک. |
بستر،رختخواب، (جایگاه) |
جابهسَن |
jâ be san |
فع. |
جای انداختن (دررفتگی استخوان)، پهن کردن بستر خواب |
جار زَيَهن |
jâr za yan |
فع. |
خواندن نام کسی(صدا زدن) |
جارچي |
jâçi |
اِفا. |
صدا زن(کسی که پیشترها بالای بام میرفت و مردم را برای کاری یا چیزی با خبر می کرد) |
جُر بُه زه |
jorboze |
صليا. |
عُرضه، شهامت |
جَه ر |
jar |
اِ. |
جنگ، دعوا،ستیز،سخت و پلاستیک مانند |
جَه رگه |
jar gah |
اِ. |
جرگه، نشست، جلسه |
جِه كِه سَه ن |
je ke san |
فع. |
فراركردن، پریدن |
جَه لَب |
jalab |
ص. |
نا بكار |
جومه |
jume |
اِآ. |
پيراهن، پیراهن |
جوو |
ju |
اِ. |
جوي، نهر کوچک آب |
جومولو |
jumolu |
ص. |
همزاد دوتایی |
جووا ب گو |
juâb gu |
اِمف. |
پاسخگو |
جيق- |
jiq |
اِص. |
جيغ، داد |
جيور واجور- |
jÿr vâjÿr |
ص. |
گوناگون، جوراواجوار |
جُمبهسَن(جنبه سن) |
jombe san, jonbe san |
فع. |
جنبش داشتن، تکان خوردن |
جهر مهنجر |
jar man jar |
اِ. |
درگیری، ستیز |
جهغِهله |
jeqle |
ص. |
جوانک |
جیو کوش کِهک |
jü koś kak |
اِ. |
جوی کوچک، نام جوی کوچکی که در بخش کهنه قلات از رودخانهای که از آبشار سرازیر بود جاری میشود و محله زیر را تا کشتزارهای زیر و پیرامون تل برزگری را پوشش می دهد. |
جومبلو |
jombolu |
ص. |
جفت- همزاد |
چارمه ناسِهر |
çâr meh nâser |
قیـ. |
چهارسو، پیرامون |